La Festa della Primavera in Albania

Per chi ha in programma un viaggio in Albania, sappiate che nel Paese delle Aquile si festeggia il risveglio della natura, esattamente il 14 marzo, con una ricorrenza fissa ogni anno che si chiama ‘Festa della Primavera’. Ringrazio la studentessa Bleona Bani di Berat per avermi fornito il materiale per questo articolo, di cui troverete la versione originale in albanese scritta dalla stessa Bleona. Quella sotto la sua traduzione in italiano che ho personalmente curato e corretto. Leggiamo insieme 😉

Le feste! A chi non piacciono? Soprattutto a noi albanesi, che siamo un popolo al quale piace festeggiare e passare bei momenti con amici e familiari.

Una di queste feste si celebra il 14 marzo ed è chiamata ‘Dita e Verës– Giorno d’Estate’ (*in realtà è la Festa di Primavera, ma per capire leggete la nota sotto, n.d.t.), durante il quale il massimo del divertimento è garantito ai bambini.

Mi ricordo i tempi della mia infanzia, quando mi svegliavo presto perché, come diceva la tradizione popolare, chi dormiva di più in quel giorno avrebbe dormito di più durante il nuovo anno. Prendevo un po’ di erba e rami con fiori e li portavo davanti alla porta di casa. Il giorno continuava con le visite ad altri familiari e amici.

Secondo i millenari rituali illirici, la festa era dedicata soprattutto a Diana, Dea della caccia, della silvicoltura e della natura, che usciva dal suo Tempio proprio il 14 marzo.

Oggi il significato della festa è rimasto quello dell’augurio di una vita migliore, piena di gioia e di amore. Durante questo giorno festeggiano insieme musulmani e cristiani, bambini e adulti. Questo dimostra che gli albanesi hanno una sola identità, quella che deriva dall’antica civiltà illirica, una delle più antiche d’Europa.

ballokume festa primavera albaniaLa città di Elbasan è il cuore di questa grande festa. La ballokumja è il dolce caratteristico di questa città legato a tale ricorrenza. Ha una speciale ricetta di preparazione: in una pentola di rame si versano, in questo ordine, il burro fresco, lo zucchero, le uova, la farina di mais e della liscivia. Gli ingredienti devono essere freschi e lavorati a mano, fino ad ottenere un impasto del colore del sole che viene lavorato in panetti tondi.

A voi che siete curiosi e volete sapere di più su questa festa, vi consiglio di visitare Elbasan. E mi raccomando, non lasciate la città senza provare le ballokume!

*Perché si chiama Giorno d’Estate, quando in realtà è la Festa di Primavera? Perché il calendario solare illirico / albanese prevedeva solo due stagioni, estate e inverno, e le stagioni iniziavano in corrispondenza dell’equinozio di marzo (per l’estate) e di settembre (per l’inverno), raggiungendo il periodo di metà stagione nei solstizi di giugno e di dicembre, quando, poi, si celebravano rispettivamente le feste di Mesvera (Mezza estate) e Mesdimri (Mezzo inverno).

Ecco la versione originale in albanese:

Festat!E kush nuk i pëlqen, sidomos ne shqipëtarët që jemi një popull i cilit i pëlqen të festojë dhe të kalojë momente të bukura me miqtë dhe familjarët.

Një nga këto ditë është edhe dita e Verës. Gjatë kësaj dite janë fëmijët ata të cilët gëzojnë më shumë. Më kujtohen kohët e mia të fëmijërisë, kur zgjohesha shpejt në mëngjes, sepse ai që flinte shumë gjatë kësaj ditë do të flinte gjatë gjithë vitit që do të vinte.

Më kujtohet që merrja pak bar dhe degë me lule dhe i vendosja përpara portës së shtëpisë. Dita vazhdonte me vizita te familjar dhe miq.

E festoja këtë festë pa ditur pse quhej dita e Verës, kur në fakt zhvillohej në pranverë. Vetëm pak kohë më parë kam zbuluar që sipas kalendarit diellor të ilirëve ishin vetem dy stinë dimri dhe vera dhe 14 marsi simbolizonte fillimin e verës. Kjo festë i gjen rrënjët në civilizimin e vjetër pagan të ilirëve që pas shumë mijëvjeçarësh ritualet kanë ngelur të njëjtat. Këto rituale i dedikoheshin perëndeshës Diana që ishte sipas gojëdhënave perëndesha e gjuetisë, pyjeve dhe e natyres. Ajo dilte nga faltorja e saj në 14 mars.

Sot ato praktikohen për një jetë më të mirë të mbushur me gëzim dhe dashuri. Gjatë kësaj dite festojnë së bashku musliman dhe të krishterë, fëmijë dhe të rritur. Kjo tregon që shqipëtarët kanë vetem një identitet që rrjedh prej civilizimit ilir, një ndër më të vjetrit në Europë.

Qyteti i Elbasanit është zemra e kësaj feste të madhe. Ballokumja është një ëmbëlsirë karakteristike e Elbasanit. Ajo ka një formulë të vecantë gatimi që vijon si me posht:

në një ene prej bakri futen sipas radhës gjalpi i freskët, sheqer, vezë, miell misri dhe finjë. Përbërësit duhet të jenë të freskët dhe rrahja duhet të bëhet me dorë. Ato kanë ngjyrën dhe formën e diellit. Kjo është festa jonë, shumë e bukur dhe e veçantë.

Për ju të cilët jeni kurioz të dini më shumë rreth kësaj feste, ju këshilloj të vizitoni qytetin e Elbasanit. Më falni se harrova diçka,mos lini pa provuar Ballokumet.

Bleona Bani

© 2017, Katia Pisani. All rights reserved.